Зххыл рстагон хст куы цыд…

Зххыл рстагон хст куы цыд…

Зххыл рстагон хст куы цыд…

Фыдыбстйы Стыр хст Советон Цдисы адмтн ссис с уды хъды м лгдзинады, ныфсы м Райгуырн бстм уарзондзинады егъаудр флварн. Уыцы хсты ирон фысджытй чи фмард, уыдонй уыд Калоты Хазби. Й цард заргау уыд цыбыр, фл рсугъд м мидисджын.

Хазби райгуырд 1921 азы 15-м августы Байыкомы (Захъа). Цард Къостайы хъуы. Ахуыр кодта Цгат Ирыстоны пединституты филологон факультеты 1938–1941 азты. Стй йхи хстм цтт кодта Камышины танкистты скъолайы, уырдыгй й фндаг цыд хцг фсадм. Хъбатырй хцыд ппты карздр хстыты. Фмард 1943 азы Курскы кълты. Ныгд рцыд уыцы сыгъд зххыл, хъу Красная Полянйы.

Хазби хайджын уыд нртон хсар м хъомысджын сфлдыстадон курдиатй. Й иу мдзвгйы загъта: «з м цард н нымайын в­гъауыл». м радта й цард Фыдыбст, срибар м поэзийн.

30-м азты крон Хазбийы поэзи уыд ахсджиаг фзынд. Уыд ног й мидисй др м й аивадй др. рыгон поэт хъоды бакодта ихсыд темтыл, хус риторик м стаун ныхстыл. Нывгнджы цстй акаст рдзм, ппт дунем, адймаджы цардм м с вдыста хуызджын поэтикон нывты. Царды ддаг уултыл дзурынй рахызт адймаджы хъысмт флгъа­уынм, уды цард иртасынм, уыдон нывфтыд кнынм. Уыйадыл й поэзи флыст у ирд ахорнтй, ныфсхаст м хигъдон флгонц­тй.

Курдиатджын фыссг хъуам й фыд Алыксандры хуызн рухстауг, фсивды хъомылгнг уыдаид. Фл хъысмтн та цы загъдуа. Афт стрхон кодта, м фидны ахуыргнджы м поэты бахъуыд фсддон дарс скнын.

нкрон маст бауагъта взонг поэты зрдйы хст: «Карз хст райдыдта… Арвау ныццлхъ кодта тохы фыццаг грах, арвы цлхъау нрг ацыд хъут м быдырты». Ахм поэтикон взагй райдыдта поэт й прозй фыст мдзвг. ннхълджы сау хабар арвы нрдау фехъуыст хъут м горттм. Хстхъом фдисонт ивылдысты тохы цхрм тугдзых знагй уарзон Райгуырн бст бахъахъхънынм.

Хазби хсты тарфм бацуыны разм й карз хъысмты бархъомыс блвырд уыны. Зоны, уым «срыстырй бахъудзн млын» м разы у, рмст тохы бон хъуам фесгуыха, «ныфсхаст цргсн» куыд мблы, афт. Хъуам ауигъа пптыл др й къух – й уарзондзинадыл, йхи уды амондыл, й фндыр др хъуам ныууадза дзгълй. Й иунг нысан хъуам суа расгуыхын, фыдгултй фылдр ныццгъдын, стй срыстырй амлын тохы быдыры.

«Хорзй баззай, м райгуырн Ир!»-ы поэт фдисон лгау й быцъынг тоны тохы быдырм, фл рагацау нкъары, даргъ м тссаг фндагыл кй цуы, уый. нкрон уарзтй уарзы Ирыстон м куры Иры дзыллтй, мыййаг, й цард куы аскъуыйа, уд цмй рохуаты ма баззайа. Фидарй й уырны, фстм улахизим тохы быдырй кй сыздхдзн: «…Уырны м, иубон дм кй фзындзынн, иубон дын ннхълджы д рудзынг кй бахойдзынн, уый. нхълм кс… Ма ферох кн!..»

Хазби уыд уалдзг м хуры зарггнг. «Срибар уалдзыгон ныхстй м зрд цины арт суагъта», – згъы поэт. Уымн уалдзг у царды поэтикон флгонц, срибар м взонгады символ. Й лирикйы уалдзджы нывт зынынц бир хуызты, ивынц крдзи, иу дзы ххст кны иннйы, афтмй с взры цины поэзи.

Хазби у цард м уарзты поэт. Афт цардмондаг у, м йын бафсис нй дунейы фидауцй, зххы сой, уарзондзинадй. Хазби у ног дуджы рыцарь, табу кны рсугъддзинадн, уарзт м намысн. У срыстыр, нртон, ныфсхаст. Й уарзт вййы рхндг, фл рухс м уздан. Поэт царды уыны рсугъддзинад, у гуманист, зынаргъ ын у адймаг. Уым гсг й зрдм арф исы искй рыст, хъыг кны фидауцы сфтыл, тыхсы адймаджы хъысмтыл.

Источник: Telegram-канал "Газета "Владикавказ""

Топ

Лента новостей